Posts Tagged ‘www.vlindernet.nl’

Articles

Ondergeschoven kindje

In Fotografie,Natuur,Taal,Vertelsels,Vlinders & nachtvlinders on 3 mei 2014 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , , , , , , , ,

Bonte bessenvlinder?

Mijn blog lijkt onderhand een ondergeschoven kindje; ik krijg telkens niet de juiste woorden uit het toetsenbord.
Het wordt wel hoog tijd voor een nieuw stukje: het vlinderseizoen is alweer aangebroken en daarmee ook het seizoen van de ‘motjes’. Motjes, ook bekend als nachtvlinders of macro’s (samen met een grote groep microvlinders), zijn de afgelopen jaren bij een groter publiek populair geworden. Daardoor ebt het scheldwoord ‘mot’ gelukkig geleidelijk aan weg en krijgen macro’s de aandacht die ze verdienen. Er zijn zo veel verschillende families met zo veel schoonheden dat het hoog tijd werd dat deze groep positief in de belangstelling komt! De naam ‘nachtvlinders’ is wel wat onduidelijk; veel van deze vlindertjes zie je ook overdag. Daarom hanteer ik liever de naam ‘macro’ als tegenhanger voor de nog kleinere micro-vlindertjes.

Bij ‘onze’ Vlindervereniging Friesland wordt er veel genachtvlinderd door de leden: zij lokken macro’s en micro’s met een lichtval, met stropen (er wordt een voor vlinders aantrekkelijke substantie op een boom gesmeerd) of met een laken en speciale lamp. Dat is allemaal niet zo eenvoudig als het lijkt: er moeten aggregaten zijn om de lampen brandend te houden en het moet relatief windstil zijn zodat het laken optimaal gespannen kan worden.
Vorig jaar juli beleefden we na een geslaagde middagexcursie een prachtige zomeravond aan de Linde en zat ik bij het laken van Gerrit Tuinstra, die als een acrobaat met zijn net de vlinders van de struiken plukte, ze razendsnel op naam bracht en ze op het laken zette. Ik schreef er al terloops over in het blog ‘Fata Morgana’.
Overigens noem ik Gerrit zonder andere leden tekort te willen doen; hij helpt me met het determineren van welke soorten er allemaal op mijn blauwe lamp afkwamen (en hopelijk weer af gaan komen), vrijwel iedereen heeft enorm veel kennis!

Ook de Vlinderstichting besteedt veel aandacht aan macro’s. Er wordt een nieuwe uitgebreide nachtvlindergids samengesteld en bovendien hebben ze het interessante boekje ‘Nachtvlinders belicht’ uitgebracht. Uit het onderzoek dat in het kader van dit boekje werd verricht, bleek dat ook de nachtvlinderstand hard achteruit gehold is in de afgelopen 40 jaren. Datzelfde is het geval met de dagvlinders; milieu- en klimaatinvloeden, veranderd natuurbeleid en zelfs verlichting hebben invloed op al dan niet met uitsterven bedreigde soorten. In het boekje is een Voorlopige Rode Lijst voor nachtvlindermacro’s samengesteld en de uitslagen zijn schrikbarend. Boekje en onderzoek werden door één van de onderzoekers toegelicht tijdens onze voorjaarsvergadering.

Als ik dat op zo’n avond allemaal aanhoor, voel ik me een leek te midden van al die mensen met zo veel specifieke kennis. Ik weet zo weinig, ken relatief weinig macro’s ‘uit het hoofd’, kan geen rups determineren zonder de groepsleden en weet helemaal niets van microvlinders (Lepideptora). Maar ik ben wel leergierig en nieuwsgierig, ik wil al die pracht vastleggen, fotograferen en op naam brengen, zoals dat ook met de dagvlinders gebeurt. Die ken ik intussen wél bijna allemaal uit mijn hoofd, dus dat moet – zelfs met de enorm uitgebreide families van bijvoorbeeld uilen en spanners – ook lukken. En dan wil ik de libellen natuurlijk ook niet tekortdoen 😉

Al met al kijk ik weer erg uit naar de excursies en bovendien naar wat er allemaal op mijn blauwe lamp afkomt. Dat ding van twee euro van een Kruidvat-actie, bedoeld om muggen aan te trekken en te doden, lokt als bonus de mooiste vlindertjes naar mijn ramen.
Ik zal ongetwijfeld weer te kijk staan als ik gewapend met zaklamp en camera op de gekste tijden in het donker naar buiten stap om mijn gasten vast te leggen, maar dat kan me niet schelen. Ik heb geen twee- tot driehonderd euro voor een lichtval of een goede lamp, maar gelukkig schenkt mijn blauwe lampje mij heel veel voldoening.

De ondergeschoven kindjes mogen in de schijnwerpers: zij zijn het meer dan waard!

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Articles

Kicken & clicken

In Fotografie,Natuur,Vertelsels,Vlinders & nachtvlinders on 27 juli 2012 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , , , , , , , , ,

De afgelopen week heb ik meer natuur met bijbehorende schoonheid gezien dan in het halve jaar daaraan voorafgaand. Dat werd tijd: ik miste het vlinderen en vogelen op Ameland en het kille weer deed me de tropen erg missen. “Al was het maar één troop” verzuchtte ik tijdens de natte moesson die zomer heette … Of dat een misan- of juist een filan- moest zijn, deed er niet zoveel toe – ik ging meer voor de heliotroop.

Toen ik zaterdag deelnam aan een excursie in de Rottige Meente, had ik geen idee hoe nattig die Meente zou zijn en hoe rottig de dazen me te grazen zouden nemen. Mijn benen zijn versierd met rode spikkels en bulten, alsof ik een slachtoffer van de waterpokken ben. Wat overigens zou kunnen; af en toe stonden we tot de kuiten in het drasse water en misschien bevonden zich daar wel pokken …
Mijn schoenen, die mij door de avontuurlijke binnenzooltjes al menig strandwandeling door stad en land hebben bezorgd (ze voelen alsof je met blote voeten over het strand loopt), deden hun naam eer aan: het was weliswaar vloed, maar ook dat liep niet vervelend. Het enige lastige was het zompige terrein, dat lopen, bukken en zoeken tot een complete work-out maakte.

Ondanks dat (en wat passerende kikkertjes) was het ontzettend leuk om met kenners op pad te zijn: de Latijnse namen vlogen in het rond en iedereen was even gespitst als ik. Opeens was HET moment daar: iemand signaleerde een zilveren maan! Eindelijk zag ik met eigen ogen dit zeldzame wondertje van schoonheid en knipte mijn camera als was ik een paparazza: niets mocht aan het toeval overgelaten worden, de foto’s moesten lukken!
Ik wist als groentje de anderen het beruchte stipje aan te wijzen dat de zilveren maan van andere parelmoervlinders onderscheidt – nog een ego-boost ook naast het maan-cadeau.

Tegelijkertijd had men wat verderop ook de grote vuurvlinder gespot, dus iedereen haastte zich naar dit unieke fladdertje. Alsof we in een heiligdom waren, zo hurkten we ademloos en klikkend om het vrouwtje heen, genietend details uitwisselend. Zodra zij opvloog en wat verderop weer neerstreek, deden wij hetzelfde – stel je voor dat we haar ook uit een andere hoek konden fotograferen! Stel je voor dat er überhaupt nog een andere hoek wás!!! Iedereen was lyrisch over dit prachtige vlindertje, dat toch maar mooi in Fryslân vliegt! Sterker nog, er vlogen er twéé, allebei vrouwtjes, dus er zou ook een mannetje moeten zijn!

Terwijl ik besloot dat het fysiek genoeg was en aan de barre tocht terug begon, vond men verderop het mannetje (waar ik stiekem toch ook wel jaloers om was – ik had hem ook zelf willen ‘hebben’) en ook werden eitjes gevonden. Dat is een fantastisch teken: de soort blijft in stand mits we de juiste omstandigheden blijven bewaken. Alleen hier en in de Weerribben komt deze soort voor – volstrekt uniek voor de wereld, deze kleine grote vuurvlinder!

Woensdag toog ik naar Bakkeveen, waar ik met één van de leden heideblauwtjes zou tellen. Mijn spieren waren net hersteld van de Rottige Meente-aanslag, dus het kon weer. Ik moest wel een lange broek aan, die bij de sokken in moest. Niks korte broek, niks sandalen. Een bloot hemdje mocht wel mits ik extra bedekking bij me had; op de hei verbrand je snel. Dat vonden de heideblauwtjes kennelijk ook: ze gingen echt niet met open vleugels in de zon zitten! Blijkbaar zijn zij wijzer dan hun neefje Icarus … Ik heb dus alleen foto’s van de mooie buitenkant van de vleugels, niet van het stralend blauw (of bruinig vrouwtjes-) binnenwerk.

Toen ik meteen struikelde door de oneffen ondergrond, zijn we naar een vlakker gedeelte gegaan om te tellen. We vonden op 2/3 van het perceel toch 181 blauwtjes, een heleboel heispannertjes, veel oranje zandoogjes, een paar passerende adhd-witjes en een bont zandoogje (dat bruin is).
Ook vond ik een prachtig bloeiende gentiaan, wat betekent dat de grond goed verzuurd en nattig is, de beste conditie voor dit veenheidegebied. Of het betekent dat ik goede ogen heb 😉
Een haas stoof voor onze voeten weg en een paartje roodborsttapuiten zat elkaar verderop achterna. Het was, kortom, fantastisch.

Nagenietend in een tuin vol vlinders spraken we af dit vaker te doen, waarna ik moe en met spierpijn maar wederom zeer voldaan het openbaar vervoer opzocht om huiswaarts te keren. Volgende week gaan we weer op excursie, ditmaal op zoek naar de kommavlinder. Zodra we die hebben gevonden, wordt er voor dit jaar een punt achter de excursies gezet. Maar voor mij zijn werelden heropend: ik heb mensen ontmoet met dezelfde passie en zij vinden het leuk om samen wat te ondernemen.
Ik heb mijn biot(r)oop gevonden en dat is kicken.

Articles

De Hakkelaar en ander vlieg-tuig

In Fotografie,Natuur,Vlinders & nachtvlinders,Wadden on 1 augustus 2010 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , ,

Klein Koolwitje

Het is fascinerend dat het woord ‘vlinder’ zo goed alle kenmerken van dit diertje weergeeft: kwetsbaar, kleurig en fladderig dartelend in de zon. De naam vertoont in vele talen verschillende van deze kenmerken: het Duitse Schmetterling klinkt net als vlinder kwetsbaar, het Engelse butterfly juist als een sterke bloemenbezoeker. Het Franse papillon doet me denken aan de mooie kleuren en zelfs bij het Arabische farasha kun je je wat fladderigs voorstellen. Het Spaanse mariposa klinkt ook mooi, net als het Italiaanse farfalla. De Denen koppelen de vlinder aan de zomer met hun sommerfugi en de Zweden noemen een vlinder fjäril.

In mijn eigen poëzie-albums staan meerdere versjes die de vergelijking tussen een meisje en een vlinder maken:

St. JansvlinderVriend’lijk, vrolijk, dartel meisje,
fladder lang nog in het rond,
als een bloemetje dat bloeit
als een vlindertje dat stoeit,
met een lach steeds om je mond.

Geen hoogstaande poëzie, maar lieve versjes voor een klein meisje. Veel hoogstaander zijn de mooie, enigszins treurige liedjes van Boudewijn de Groot en van Simon & Garfunkel. De treurnis gaat daarbij over de korte levensduur van de vlinder, terwijl de fascinerende levenscyclus van ondergeschikt belang gemaakt wordt: van eitje tot rups, daarna bezinning in zijn spinsel als pop om er vervolgens tot vlinder getransformeerd uit te kruipen. Dat is een unieke evolutie die vrijwel geen enkel ander dier gegeven is!

In korte tijd hebben we een vrij grote hoeveelheid vlinders Gehakkelde aureliagefotografeerd. We determineren ze met behulp van Vlindernet.nl en als het om zeldzame exemplaren gaat, melden we ze keurig bij Waarneming.nl.
Met vogels doen we hetzelfde, maar de zomermaanden zijn extra leuk met al die vlinders die voor onze lens verschijnen. Zo zat onlangs, toen ik 10 dagen op Ameland doorbracht, zomaar een gehakkelde aurelia op de muur van het buurhuis – een soort die niet te missen is. Prachtig, zoals dit dier gevormd is met zijn kleurige vleugels en de fraaie inhammen in de vleugelranden, waar hij zijn naam aan dankt. Deze Hakkelaar is niet afgevlogen, ook dankt hij zijn scherpe inhammen niet aan een confrontatie met een hakselaar – het is zijn natuurlijke vorm.

Icarusblauwtje

Vlinders fotograferen blijkt ook in de vrije natuur leuk te zijn. Ik gebruik mijn telelens om ze mooi dichtbij te halen, en stel handmatig de belichting in. De schoonheid en de meestal uitbundige kleurenpracht van de vlinders wegen royaal op tegen de kleine ongemakjes van mijn camera die wat vlekjes op de sensor heeft en tegen de natuur die mij op vlinderjacht met blote benen door brandnetels of bramen laat lopen.
Maar het spotten van een minuscuul Icarusblauwtje en deze goed op de foto krijgen, het vast kunnen leggen van de schoonheid van een dagpauwoog, dat alles is vele malen belangrijker dan jeuk door een beet van een daas of van prikplanten, en maakt het vlinders fotograferen zo leuk. Ze zijn ook erg fotogeniek, al moet je je er soms voor in rare bochten wringen. Net als zijzelf overigens!

Kleine Vuurvlinder

Vlinders laten je genieten. Wij hadden in juni al het geluk dat we de zeldzame duinparelmoervlinder en wellicht ook de zilveren maan op de foto kregen, maar we hebben intussen veel meer soorten gefotografeerd. Plaatjes zeggen in dit geval meer dan praatjes. Daarom laat ik het hier nu bij en laat ik divers vlieg-tuig uit de vrije natuur op jullie los, fladderend door de teksten.

Bruin zandoogjeHeivlinder