Articles

Troostvogel

In Persoonlijks, Simpel schrijfwerk on 11 februari 2015 by Marjolein Stam getagged: , , , , , ,

Op 18 januari overleed mijn vader.
De maand januari ging voorbij met het stukje bij beetje sterven van deze sterke, dappere man, die zich niet liet kisten door ALS. Nooit noemde hij dat een ziekte – hij had een vervelende kwaal, zei hij. Maar ziek was hij niet. Bijna 6 jaar leed hij aan ALS. Een lange tijd waarin hij altijd bleef zoeken naar mogelijkheden om langer zelfstandig te blijven. Op het laatst had hij daar geen zin meer in, werd hij moe van de terugkerende blaasontstekingen, van de sondevoeding die hem het plezier van eten ontnam, van de effecten die deze ‘kwaal’ allemaal met zich meebracht.

Hij kon tot het laatst toe praten en eten, twee van zijn grootste pleziertjes. Tot de dag voordat hij ziek werd, genoot hij van zijn borreltje dat hij ’s avonds met een rietje naar binnen slurpte. Het werd steeds meer gedoe: rolstoel rechterop, borrel met rietje voorhouden, borrelglaasje weer wegzetten, stoel weer terug. En dat bij elk glas water, elke kop koffie, elke hap eten …
Daarnaast moesten zijn vlerken – zoals hij zijn werkeloze armen en handen noemde – vaak verlegd worden en schoof zijn voet regelmatig van de steun af omdat hij pijn in zijn been had. Zijn neus ging lopen, dus wij moesten punten aan zakdoeken draaien en de neus schoon peuteren. Hij werd gevoerd en met de tillift naar het toilet gebracht, maar dat onderging hij allemaal met humor. Alleen mijn moeder kreeg zijn moppers mee als hij nog moest wennen aan een nieuwe situatie, aan verdere achteruitgang.

Het verwerken deed hij ’s nachts en hij praatte er pas met ons over als hij alles weer op een rij had. Vorig jaar opperde mijn broer dat we wellicht bij toerbeurt wekelijks een nacht bij hem konden doorbrengen om mijn moeder te ontlasten. Vanaf de zomer ben ik mee gaan draaien en die nachten waren intens maar dierbaar. De gesprekken in het donker heb ik als verrijkend ervaren. De nacht vlak voor zijn verjaardag en de nacht van mijn eigen verjaardag waren het bijzonderst. Dat je nog als een kind jarig mag worden naast je vader, die je nadat de zuster hem ingestopt en verzorgd heeft, feliciteert, is iets moois om voor altijd op terug te kijken.

De laatste keer dat ik bij hem sliep, was het jaar bijna voorbij en hij was moe. In november genoot hij nog van de merel op het schuurdak, die hem na een zware nacht ’s ochtends toch weer plezier in het leven gaf. Hij voerde hele gesprekken met de merel, die met een scheef kopje naar hem keek. Het was ontroerend te horen hoe hij zich troostte met die vogel, nog rijkdom en kwaliteit uit zijn leven haalde door deze gesprekjes. De merel blijft daardoor voor mij zijn troostvogel, al zag hij hem in december niet meer. Toen was zijn blik al meer naar binnen gericht. Hij zat zijn tijd uit … Altijd nog met een onverwachte grap, altijd met humor en nooit klagend, maar hij was het wel zat. Van hem mocht het boek dicht.

Hoewel we er al lang op voorbereid waren, schrok ik toch toen we begin januari hoorden dat hij een longontsteking had. ’s Avonds was de ontsteking verergerd en toen de volgende ochtend vroeg de telefoon ging met de mededeling dat we beter konden komen, was ik op slag wakker. Onderweg gaf de zonsopgang een prachtig kleurende lucht. Ik dacht dat de hemel al versierd werd voor pap, dat hij daar onbezorgd naartoe mocht vliegen, terwijl zijn troostvogel hem zou begeleiden.
Dat liep anders: net als zijn ALS verliep zijn sterven ook traag. We hadden een prachtig afscheid met woorden die voor altijd in onze ziel gegrift staan, een geschenk waar je de rest van je leven mee verder kunt.

Daarna begon het wachten. We bereidden zaken voor, bespraken dingen en waren veel in het ouderlijk huis. Het is lastig, zo op elkaars lip met ieder de eigen emoties, met onvoldoende slaap en rust. Mijn moeder vond het fijn als er iemand boven sliep, zodat zij weer kon wennen aan haar slaapkamer, dus mijn schoonzus en ik wisselden elkaar af terwijl de broers om beurten bij pap in de unit bleven. Mijn zus was er elke dag. We vlogen heen en weer, ik had een ‘vluchtkoffertje’ klaarstaan om zo nodig meteen weer terug te kunnen gaan. Tijd of ruimte om te huilen had ik niet. Bovendien waren we blij dat zijn lijden (bijna) over was, dat hij rust had.

In de vroege ochtend van 18 januari was het klaar en had pap zijn reis naar gene zijde voltooid. Naast opluchting kwam verdriet; nu was het grote ‘nooit meer’ aangebroken. Het hielp mij erg dat ik mocht helpen hem op te baren en netjes te maken – iets waar hij altijd op stond en wat hij ook nu belangrijk had gevonden. Het was een vreemde dag met opnieuw alle kinderen en kleinkinderen aanwezig. Hij zou het mooi gevonden hebben. Zijn merel kwam nog even brood van de schuur halen en zat met het kopje scheef even te kijken.

De 22e was de dag dat we afscheid namen van zijn lichaam. Dat dappere lichaam, dat zo lang gestreden had en dat zo’n sterke ziel had gehuisvest. De kist was zoals hij die gekozen had, zoals hij ook de rouwkaart had gekozen. We hadden een mooie ‘dankdienst voor zijn leven’, waarin warme en goede woorden werden gesproken, waar hij in de open kist bij stond. Daarna brachten we hem naar de begraafplaats, waar we afscheid namen van zijn lichaam, van mijn vader, van pap. Alles wat iedereen doormaakt die een dierbare verliest, maakten we door. Maar het was anders; dit was mijn vader, dat raakt me in mijn kern. Een heel leven vol herinneringen is aan me voorbijgetrokken in die maand van afscheiden.

Weer thuis zat er een merel op mijn schuurdak. Dit, terwijl vogels het niet goed aandurven om in de buurt te komen vanwege mijn katten. De troostvogel kwam even langs en ik meende pap even van gene zijde te voelen.
Rust zacht, lieve dappere Stam-vader, dank je voor de liefde en warmte die je gaf. Maar bovenal voor je moed en je wijze lessen. We hoeven niet ‘verder met jouw strijd’, wij hoeven niet mee te doen aan een ALS-campagne, jij vond die veel te confronterend en onnodig. Ik koester een schat aan herinneringen en bovenal jouw troostvogel: de merel.

Troostvogel

De troostvogel is de titel van een gedicht van drs. P

Advertenties

16 Reacties to “Troostvogel”

  1. Een warm verhaal over loslaten, afscheid nemen… met ontroering gelezen.
    Ik wens je nog veel sterkte en hopelijk komt je troostvogel je nog eens opzoeken…

    • Dank je wel Marleen, voor je lieve woorden.
      Het voelt alsof ik pas na dit blog verder kan, herinneringen uit al die jaren kan oppakken, betasten, bekijken en voelen, en in liefde weer weg kan leggen. Daarbij zal de troostvogel vast nog vaak nodig zijn …

  2. Hej Marjolein,
    Gecondoleerd met het overlijden van je vader. Zijn boek is dicht, zoals je schrijft. Jullie hebben allemaal mee mogen schrijven aan de laatste hoofdstukken. Ik hoop dat jullie daar troost, weemoed en geluk uit kunnen putten.
    Mooi ook dat de natuur soms zo symbolisch synchroon kan lopen met onze emotionele ervaringen. Dat biedt onverwachte steun.

    • Dank je wel, Marlies. Er gebeuren allerlei dingen in dat proces van die laatste hoofdstukken. Het moet allemaal nog betijen, er is nu nog veel weemoed, maar over-all ben ik blij voor hem. Er is inderdaad troost en steun van dingen die je van tevoren niet weet en niet voorziet. Het voorjaar komt er aan, nieuw leven begint.

  3. Lieve Marjolein
    Mooi en sereen zijn de eerste twee woorden die me te binnen schieten na het lezen. En ja, de natuur kan ons troost bieden. Mensen kunnen -soms- ook troosten.
    Het mooie is dat jullie samen alles gedaan hebben voor jouw vader, dat het voor jou misschien moeilijker was dan voor de anderen en dat jullie nog afscheid genomen hebben. Dat is waarschijnlijk de grootste troost. Zo herinner ik ook het overlijden van mijn schoonvader. Hij heeft van ieder kind met zijn/haar gezin afscheid genomen. Heel gelaten, moedgevend. Humoristisch, plagend ook tot de laatste dag. Ik koester dit nu nog altijd en het is 20 jaar geleden.
    Ik wens jou hetzelfde warme gevoel wanneer je aan het afscheid van je vader denkt. Je troostvogel zal je daarbij nog helpen, daarvan ben ik overtuigd!
    Mogen ook wij troostende vogels voor jou zijn.

    • Dank je wel, lieve Trees. Wat een mooie woorden! De troost is inderdaad dat warme afscheid met woorden die we voor altijd mee kunnen nemen. Wat fijn dat jij dit ook zo ervaren hebt.
      Ik denk dat het voor ons allemaal moeilijk was, maar dat wij verschillende manieren hebben om dat te uiten en om daarmee om te gaan. Is dat niet altijd zo met mensen onderling?
      En ja, jullie zijn ook troostende vogels. Het doet mij enorm goed hoe warm iedereen reageert.

  4. zo invoelbaar, herkenbaar geschreven, doorleefd en vol warmte….. mooi Marjolein, dankjewel dat je dit met ons deelt – lieve groet en nog meer liefs…

  5. Sprakeloos

  6. Mooi, Marjolein. Gecondoleerd met je verlies.

  7. Een ontroerend verhaal Marjolein ,maar ook woorden die heel veel liefde bevatten . Liefde die je voor je vader had en altijd zal blijven behouden . Liefhebben is ook los laten en dat is soms best wel moeilijk . Hopelijk komt jouw troostvogel nog vaak een bezoekje bij je brengen . Ik wens je heel veel sterkte en kracht voor de toekomst . Lieve groetjes van Nellie .

  8. Pas nu lees ik dit enorm pijnlijke gebeuren en ik vind geen troostende woorden.
    Ik wens jou en de familie heel veel sterkte, Marjolein!

    Lenjef

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: