Articles

Fryske Falentijnsdei

In Taal, Vertelsels, Woordspelingen on 14 februari 2011 by Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , ,

Fryske minske skriuwe krekt so as se prate, dus it haw niet sofeel sin om yn it Frysk te skriuwe. Se kenne wol de w sizze, maar net de … ‘fee’, en de … ‘set’ is hier ok onbekend. So sizze se dat ‘t hjoed Falentijnsdei is.

De Friese en fooral de Diepfriese fiene et mar niks, al die Hollanders hier, die allemaal “’t Ken net” sizze en lache om de modder die hier in sakjes ferkocht wur. Fan de aore kaante lache se sich in bult want se hawwe ien hiele prötte stede, maar met dieje 11 waor slote langs grave syn, staat hiel Holland op e kop as d’r by in temperatuur van -1 oer net aans as “DE tocht” praot wurre. En da’s knap goeie reklame!
(De ch is yn ‘t Hollands een g, en de g spreekt men hier op s’n Engels stom uit. Spot nooit met die G!)

Dan hawwe se noch bocht dat se beerenburg noemd hawwe. Je trinke dat hier mei cola of puur. ’t Is mar goed dat se de b wel sizze kenne, aors sat je ok noch peerenpurg te sûpe. En ’t is al suk smerig spul. Je ken’t hier sels gemikst in blikjes kope! Ach, oerol waor de Fryske Flean mei de pompeblêren yn de wyn wappert, trinke se’t krekt as wetter. Wetter is d’r sat hier, en de mooie Seediek mei de diekskiepe die naor de skippe kieke, daor krie’j as Hollander nooit genoch fan.

Yn Ljouwerd, de Haasted, wolle de minske niks witte fan de aore minske ût de provinsje (sie hawwe wrempel ien v funne! Da skielt nogal mei ’t veeferfuoer!). Yn Ljouwerd libbe gien Friese, mar Liwadders. Die kenne ’t Fryske Folksliet net. Die prate hiel aas: se segge alles ‘suh en suh’, en ‘ah juh, net so seuruh, juh’ en freegje wat ‘jou fedaag deen haw’, waor in oprjochte Frysk freegje wat jo hjoed daene hawwe. As ik ‘t guoet haw, hoor, ik bin mar in armetierige Hollander die net begripe ken dat minske komme sneupen (dan kenne se opeens wèl de n achter ’t wurkwoord!), of dat je net snappe dat se met in stokje in kleerhanger bedoele.

De mooiste is toch de neef. Nefe houwe sich yn sliepkaemers op en prikke jo lek as jo sliepe wolle. Da wa in Holland in neef is, is bekaant hiel iets âors. En tinkst do dan eindelik da je begripe da se in ‘mug’ bedoele, dan is da hier in ‘flieg’… Freegje jo dan wat ze tegen in ‘vlieg’ sizze, dan krijgst as antwoord: niks, die sloegje wy doad.

En nou is’t bekaant Falentijnsdei. In neie dei en elken dei riedt men oer de wei. En dat is dan weer net oer de greiden! Fiets hier nooit oer weiden en greiden: jo worre doadrede of fetrapt door de Ûs Memme, de zwart-bonten. ‘Jo’ is trouwes erg beleefd um te sizze: het betekent ‘u’, behalve as je wat umfietst en een prötte folk guoie segt.
Ja, ik leer het wel, ondanks de indoktrinatie fan de Liwwadders die hun kulturele erfgoed hielegaar kapot meitsje. Sels onskuldige musjes kenne nie meer frij rondfladderje yn ’t FEC, se wurre sonder pardon afskote. Fut d’r met, Liwwadders wolle sels hun eige D-day en net allenig bekend syn um de Bonkevaert. Fûle stadse Frieserikken!

Falentijnsdei, wat mutte d’r mei? ’t Wur gien Elfstedenwaar meer, dus dat falle al fut. Foar d’eilande is ’t noch te kâld. De toeriste hawwe allegaere al in ‘koud he’-mutse en de griene tsiis wur allenig door d’ oprjochte Frysk ite, want met die brandneteltroep d’rin lust fierder gien hond da spul, krekt sa min as dieje kruudnagelworst. In Jouster pofke of in sûkerbaole, daor wil ek noch wel dr’s in hapke fan nimme en in Dokkumer kofje die oerol útsein yn Dokkum te kriege is, smeitsje ok wol guoet.
Meskien is t’r al een ljipaai te fienne, dat is te probearje as attraktie, nettsjinsteande it kâlde waar.

Moraal fan dit ferhaal: prebeer net mei te prate as jo ’t net sizze ken. Hollanders, waart u! Je ferstaat d’r krekt niks fan en je lere self de fee en de set af, sodat je d’r nooit meer wegkomme. En as je dan gaat skriuwe, sloegt ’t nerges op. Allenig dat ’t Falentijnsdei is. Sneon en snein sitte d’r weer op, fedaag – moandei – is ’t Falentijnsdei, da’s bès genoch fuor reade blomkes as in blied hert fuor dy sleagje.
Lang wie it kâld en tsjuster, aanst komt de dei, fynt it ljocht syn wei, yn Falentijnsdei.

De leste regel is in variant op in sin ût In neie dei fan De Kast.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: