Articles

Dobberdonsjes

In Fotografie, Natuur, Taal, Vlinders & nachtvlinders, Vogels, Woordspelingen on 17 augustus 2010 by Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , ,

Woorden zijn als kralen die je aan een ketting rijgt, waardoor je een zin krijgt. Je zegt woorden, je schrijft ze en je leest ze. Een woord wordt bijna een gebruiksvoorwerp.
Je kunt ook spelen met woorden, iets wat – zo blijkt – veel mensen leuk vinden. Op de netwerksite LinkedIn heb ik een tijd geleden in het forum van Onze Taal in een topic gevraagd of men niet-bestaande synoniemen kent. Deze term is natuurlijk een contradictie: zodra je zo’n woord kent, is het een synoniem van een wél bestaand woord. Alleen hebben creatieve geesten zodanig met taal gespeeld dat zij dat woord gecreëerd hebben.

Er zijn grootheden te noemen die daar bij uitstek goed in zijn: Koot & Bie en Marten Toonder hebben voor schitterende uitbreidingen in onze taal gezorgd. En natuurlijk zijn er veel meer beroemdheden te noemen – ik wil geen van de vele woordkunstenaars tekortdoen!
Maar ook gewone mensen die een liefde voor taal hebben, kunnen zodanig met woorden spelen dat er nieuwe woorden ontstaan. Vooral kinderen zijn er goed in: zij verhaspelen woorden of geven een eigen naam aan dingen, wat tot prachtige, ontroerende of komische resultaten leidt.
Ik heb niet de pretentie me met beroemdheden te meten, maar ik heb er zelf wel ook een handje van – het ‘kind in mij’ heeft blijkbaar 50 jaar in mij doorgeleefd. Jonge eendjes noem ik, zoals ik al eerder schreef, dobberdonsjes.

In het genoemde topic winnen de dobberdonsjes terrein; meerdere leden vinden het woord lief en treffend. Dat vind ik leuk, die herkenning van een manier van denken en ervaren. Het is immers een treffend woord?
Het leukste is als zo’n woord verder rond gaat zingen, als men het overneemt en hier en daar tegen gaat komen als andere benaming voor eendenkuikens.
Er zijn meer voorbeelden: uit het inmiddels al oubollige studentenjargon van zo’n 20 jaar geleden stamt het stuifkoe als synoniem voor poedermelk. Ik heb dat zo frequent gebruikt, dat vrienden het ook zijn gaan gebruiken – al dan niet gepaard gaand met stuifkoffie (voor oploskoffie). Geitenwolthee staat synoniem aan kruidenthee en een sukstel is een vrouwelijke sukkel.
Overigens denk ik niet dat ik de bedenker van deze woorden ben; het wiel zal echt wel vaker uitgevonden zijn.

Spelen met taal geeft zoveel plezier en humor in een gesprek. Het maakt alles luchtiger, minder zwaar. Toen Herman Finkers ooit zei: “Zelfmoord plegen is wel het laatste wat ik zou doen!”, werd dat zware onderwerp als vanzelf luchtig en humoristisch.
Ooit, in een periode dat ik last van angsten en depressieve gevoelens had, werd mij gevraagd of ik niet bipolair oftewel manisch-depressief zou kunnen zijn. Ik antwoordde dat ik hooguit als panisch-depressief gelabeld kon worden en werd daar zelf acuut vrolijk van. Humor is in menige situatie het beste antidepressivum! Ik ben blij dat ik uit een familie stam waarin die humor in ruime mate aanwezig is, plus de creativiteit die aan het verzinnen van nieuwe woorden bijdraagt.

Een paar jaar geleden sprak ik met een dierbare vriendin, die ik in Engeland bezocht, over de benaming van dieren in diverse talen. We vonden bumblebee zo’n mooi woord, veel mooier dan onze gewone hommel. Door er verder over te praten, ontstond als vanzelf de kruising bommelbij en naar aanleiding van dat gesprek rolde later thuis onderstaand versje uit mijn toetsenbord. Niets hoogstaands, maar wel iets waar creativiteit, spelen met talen en plezier in zijn verwerkt. Het is heerlijk om samen te kunnen lachen om een woord- of taalgrap, en het ontroert me dat de dobberdonsjes zo enthousiast ontvangen worden!

Een bommelbij die maakt je blij
Een drakenvlieg iets minder:
Al is ie prachtig om te zien
Hij geeft toch wel eens hinder

Een smetterling is zo kaduuk
Hij leeft ook maar heel even
Waarin twee keer een wisseltruc
En dat is dan zijn leven

Caterpillar, dat klinkt wel leuk
maar lastig te bewegen
’t klinkt toch wel beter dan een rups
Dat is dan weer een zegen

En ook nog pop te mogen zijn
Dat is wel veel van ’t goede
Dan zou ik liever ‘n hedgehog zijn
Al is die op zijn hoede

Wat hebben dieren leuke namen
Als je het goed beschouwt:
Een bord coquilles eet je samen
Terwijl je ’n snail niet kauwt …

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: