Archief voor de ‘Woordspelingen’ Categorie

Articles

Eenfoud siert de mensch

In Simpel schrijfwerk,Woordspelingen on 17 december 2011 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , ,

Het jaarlijks ‘Groot Dictee der Nederlandse Taal’ ligt alweer achter ons en ondanks de beperkte moeilijkheidsgraad leverde het toch iedereen strafpunten op. De winnaars hadden elk nog 3 fouten.
Nu maakt iedereen wel eens een fout, vandaar de fantastische tegelwijsheid-titel ‘Eenfoud siert de mens’. Tot mijn grote spijt is deze wijsheid niet uit mijn eigen brein ontsproten, maar ik mocht hem gelukkig vrijelijk gebruiken. Bij dezen :-)

Soms is een taalvaud zo goed gecamoufleerd dat je hem bijna niet ziet. Dat is ook het geval in de tekst op onderstaande foto. De opdracht voor deze week, na het dictee en voor onder de boom: zoek de fout!

Articles

Fryske Falentijnsdei

In Taal,Vertelsels,Woordspelingen on 14 februari 2011 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , ,

Fryske minske skriuwe krekt so as se prate, dus it haw niet sofeel sin om yn it Frysk te skriuwe. Se kenne wol de w sizze, maar net de … ‘fee’, en de … ‘set’ is hier ok onbekend. So sizze se dat ‘t hjoed Falentijnsdei is.

De Friese en fooral de Diepfriese fiene et mar niks, al die Hollanders hier, die allemaal “’t Ken net” sizze en lache om de modder die hier in sakjes ferkocht wur. Fan de aore kaante lache se sich in bult want se hawwe ien hiele prötte stede, maar met dieje 11 waor slote langs grave syn, staat hiel Holland op e kop as d’r by in temperatuur van -1 oer net aans as “DE tocht” praot wurre. En da’s knap goeie reklame!
(De ch is yn ‘t Hollands een g, en de g spreekt men hier op s’n Engels stom uit. Spot nooit met die G!)

Dan hawwe se noch bocht dat se beerenburg noemd hawwe. Je trinke dat hier mei cola of puur. ’t Is mar goed dat se de b wel sizze kenne, aors sat je ok noch peerenpurg te sûpe. En ’t is al suk smerig spul. Je ken’t hier sels gemikst in blikjes kope! Ach, oerol waor de Fryske Flean mei de pompeblêren yn de wyn wappert, trinke se’t krekt as wetter. Wetter is d’r sat hier, en de mooie Seediek mei de diekskiepe die naor de skippe kieke, daor krie’j as Hollander nooit genoch fan.

Yn Ljouwerd, de Haasted, wolle de minske niks witte fan de aore minske ût de provinsje (sie hawwe wrempel ien v funne! Da skielt nogal mei ’t veeferfuoer!). Yn Ljouwerd libbe gien Friese, mar Liwadders. Die kenne ’t Fryske Folksliet net. Die prate hiel aas: se segge alles ‘suh en suh’, en ‘ah juh, net so seuruh, juh’ en freegje wat ‘jou fedaag deen haw’, waor in oprjochte Frysk freegje wat jo hjoed daene hawwe. As ik ‘t guoet haw, hoor, ik bin mar in armetierige Hollander die net begripe ken dat minske komme sneupen (dan kenne se opeens wèl de n achter ’t wurkwoord!), of dat je net snappe dat se met in stokje in kleerhanger bedoele.

De mooiste is toch de neef. Nefe houwe sich yn sliepkaemers op en prikke jo lek as jo sliepe wolle. Da wa in Holland in neef is, is bekaant hiel iets âors. En tinkst do dan eindelik da je begripe da se in ‘mug’ bedoele, dan is da hier in ‘flieg’… Freegje jo dan wat ze tegen in ‘vlieg’ sizze, dan krijgst as antwoord: niks, die sloegje wy doad.

En nou is’t bekaant Falentijnsdei. In neie dei en elken dei riedt men oer de wei. En dat is dan weer net oer de greiden! Fiets hier nooit oer weiden en greiden: jo worre doadrede of fetrapt door de Ûs Memme, de zwart-bonten. ‘Jo’ is trouwes erg beleefd um te sizze: het betekent ‘u’, behalve as je wat umfietst en een prötte folk guoie segt.
Ja, ik leer het wel, ondanks de indoktrinatie fan de Liwwadders die hun kulturele erfgoed hielegaar kapot meitsje. Sels onskuldige musjes kenne nie meer frij rondfladderje yn ’t FEC, se wurre sonder pardon afskote. Fut d’r met, Liwwadders wolle sels hun eige D-day en net allenig bekend syn um de Bonkevaert. Fûle stadse Frieserikken!

Falentijnsdei, wat mutte d’r mei? ’t Wur gien Elfstedenwaar meer, dus dat falle al fut. Foar d’eilande is ’t noch te kâld. De toeriste hawwe allegaere al in ‘koud he’-mutse en de griene tsiis wur allenig door d’ oprjochte Frysk ite, want met die brandneteltroep d’rin lust fierder gien hond da spul, krekt sa min as dieje kruudnagelworst. In Jouster pofke of in sûkerbaole, daor wil ek noch wel dr’s in hapke fan nimme en in Dokkumer kofje die oerol útsein yn Dokkum te kriege is, smeitsje ok wol guoet.
Meskien is t’r al een ljipaai te fienne, dat is te probearje as attraktie, nettsjinsteande it kâlde waar.

Moraal fan dit ferhaal: prebeer net mei te prate as jo ’t net sizze ken. Hollanders, waart u! Je ferstaat d’r krekt niks fan en je lere self de fee en de set af, sodat je d’r nooit meer wegkomme. En as je dan gaat skriuwe, sloegt ’t nerges op. Allenig dat ’t Falentijnsdei is. Sneon en snein sitte d’r weer op, fedaag – moandei – is ‘t Falentijnsdei, da’s bès genoch fuor reade blomkes as in blied hert fuor dy sleagje.
Lang wie it kâld en tsjuster, aanst komt de dei, fynt it ljocht syn wei, yn Falentijnsdei.

De leste regel is in variant op in sin ût In neie dei fan De Kast.

Articles

Tied veur Twents – verdan

In Simpel schrijfwerk,Taal,Vertelsels,Woordspelingen on 1 februari 2011 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Wie goat weer verdan met ‘t vehaal oaver Jozef en Maria in Bartlehiem. De leste zinne was:
Zo geet dat met diej’n reizend’n Tukkers.

Jozef had’t wah probeerd, doar kan’k niks van zèng. Hi’j had wah wat veur zijn mèk’n oaver, maar zie kwaam nig in ‘t hotel, zie mossen toch in ’n stal. En wat denk ie? Doar stund’n ‘nosse en … ’n èzel.
Ik vroage mie noe al joarn of of dat zien eing gehuurde èzel was of ‘n aandern. Want as ’t ‘n aandern was, woar was de ziende dan? Bie ’t èzeltrefpunt? Bie rentedonkie? Fokt’n ze doar èzels in Bartlehiem of grøjn die doar soms in ‘t wild? Mar good, d’r stund dus ‘n èzel in ‘n stal. En ‘nosse. Schienbaar gönk dat good saam, ik wit ‘t echt nig. ‘n Koo was dugmie haandiger ewèst, daor ku’j melk oethaaln, moar wa’j as cafébaas noe toch met ‘nosse mut, das mi-j ‘n roadsel.

Dah zie derèk zaang dat ’t ‘nosse was, dat vink wah knap. Ie mut d’r nog wah raar veur goan ling om dah te bekiek’n, maar Maria zal wah derèk van de sokk’n goan wèn en op ’n vodse in ’t heui teregkomm’n wèn.
Ik denke nie dat zie vølle hoem te pers’n, den èzelrit had ’t zowat ah wah daon. Josef mos nog onmeunig anmaak’n um ’n fosse heui of stro in ‘n voerbak te leng want hi’j had zich nog niet ummedreid of doar was ’t wich ah. ’t Was een keerltie maar dah wuss’n ze ah. Zie trøkken ’n olde todde an fladden zodat ze pempers hadd’n en daor lag Jezus dan. Kloar. Oaver deup’m wødt ok niks ezèg en zie bint in’t oostn zowat ammoale katteliek. Mangs begriep ik niks van ‘n Biebel.
Ok oaver ’n navelstrenge wødt gien woord ‘eschreem, ok ah zo vremd. Ik denke toch nie dat zie een goeie schere hadd’n in die tied, en as zie’m hadd’n, lag-e wis en wrachtig nig in ’n stal!
Maar misschien hef ’n èzel de boel op’evrett’n, dah kan. ’t Is good ekomm en da’s ’t veurnaamste.

Oh joa, en dan he’j nog gezever oaver herders die bie Dracht’n laang en die van ammoal zing’de Engelsen derèk noar de stal woar ‘t wicht lag, henne moss’n. Bartlehiem is nog wah een knap ènde van Dracht’n of, en moss’n die herders dan niet teld wørn? En woar die Engelsen iniene vut kwaam, week ok ah nig. D’r was toch gien Viefsteentoch (ie heurt nigs van ‘niesmeester of wah dan), dus zie bint ‘t Knaal ok nie oaver komm gliern. ‘t Mag dan gloep’ns kold ewèst hem, mar as die gliertocht d’r was ewès, was d’r dugmie wah knap oaver kuierd. Nee, die Engelsen bin’t mie ok ah ‘n roadsel! Meschien hef dah zing d’rmet van doon, dasse oefen’n veur ‘n konkoers of wat. Ik prakkezere d’r ok nig meer oaver, ik gleuf’t ammoah wah. Zo heurt’t ja ok.

’t Was ‘n knap drokke bedoening daor in ’n stal: zie kwaam ammaoh te kraomschudd’n. De cafébaas haald’n rap ‘n paar pott’n boer’njongs en van dah smeerge peern- of beernspul oet de veurroadkaste en verkoch bès. Veur de kraomvrouwe had-e netuurluk braandewien en donker bier veur ’t zog. Ik gleuve dat-e nog jaor’n ‘n stal verhuurd hef an luu die ok zon ‘netuurluke kraom’ woll’n, en dat-e d’r vrekte good met oetesprøng’n is. Mangs hebt ze ‘t er nog wah’s oaver hoe’n mooi’n tied dah was. Dan wødt ‘r op’m boernwaang trouwd in ‘n stal en d’r wødt daans’n en zøng’ dat heurn en zeen oe vergeet.

Noe gleuk dat de Timmermans met ‘t wichie nog lange en gelokkig lèm, mar dah was ammaoh zo’n gedoe um te lèz’n da’ wie dah maar veur waor annemt.
Dah book gunk nog ‘neeln zet vedan en ik hadde ok gien zin um alles te lèz’n want de rest was gleuk ok gien kestvehaal. O joa, wiezn oet toostn, die haan d’r ok nog met van doon! Die luu kwaam umdat ‘n sterre de weg ‘eweezn had. Vezèls! Keizers, wiezn, Engelsen, ‘n sterre, ik wit-t ammaoh nig maor ’t kump mie wah vremd oaver. Zie haan better naor Franeker kunn gaon, daor he’j ok ’n prötte van die luu zitt’n die ze nig geern op stroate zeet. Die zeet ok sterregies en hebt d’r sels ’n old’n zolder met vollemaak. In dah hoes mu’j zoa onmeunig noar boam’ kiekn da’j d’r gek van wødt.
Dah was nog wah ‘n gedoo met diej’n Eise en zien buurn, mar ‘t is um dan toch elokt en doar hep ze noe nog alle daang ‘n prötte anloap van. Die sterre zal dus wah naar Franeker scheen hèm, kump mie veur.

En wiezn komt joa ait oet toostn, doar haan ze al nig zoa oaver schriem hoem, das toch vezèls? Op alle aandre plekk’n bi’j nig wies aj wiest – o’j noe van Bartlehiem of van Dracht’n komt, mè-da’j wiest, kom ie in Franeker in ‘t gekk’nhoes oet. In toostn ku’j wah wiez’n, doar kömp völle volk van oaver de grènze umda toostn doar nog ‘n heeln zet vedan geet. Doar bint ze wah wiezer dan noar sterr’n te wiez’n, zie wødt bie de gedachte ah benauwd dah diej’n zingde Brek met zien slager d’rop ofkump!

Moraal van ‘t vehaal: waart oe veur Tukkerse ketierties. Veurda’j wit, mu’j dwars deur Frieslaan reiz’n en kommieop de gekste tiedn op de vremdste stee’n de raarste ding’ teeng!

(*D’r zatt’n toch maor twee Finkersgrapp’n in. De rest kwaamp ammaole oet ‘n biebel en oet toetsnböd.)

Articles

Tied veur Twents

In Simpel schrijfwerk,Taal,Vertelsels,Woordspelingen on 30 januari 2011 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , , , ,

In het noorden en het noordoosten zijn we vaak wat verlaat. Dat noemen we het ‘Tukkers kwartiertje’. Sinds een aantal jaren ben ik tot mijn eigen spijt een ster in deze kwartiertjes, die zich met gemak tot uren aaneenrijgen. Dus lijkt onderstaand verhaal me nog ruim binnen de tijdslimiet.
Omdat ik het zo’n schitterend verhaal vind, zocht ik lang maar tevergeefs op het web naar Kraomschudd’n in Mariaparochie van Herman Finkers. Nou ja, toen heb ik zelf maar een Twentse versie van het kerstverhaal geschreven. Twents moet je – net als Fries – hardop lezen om het te begrijpen.
Mijn versie is hier en daar geënt op Finkers (de van hem overgenomen grappen zijn aangeduid met een *) en elders op de Bijbel, waar volgens mij geen copyright op rust.

Waart oe, hier kump ‘t – ai d’r teminste wies oet kunt wørn: Kestvehaal op zien Twènts

’t Was gloep’ms kold toen Josef met zien mèken Maria noar Bartlehiem mos. Da mos van keizer September um te tell’n hoevølle volk d’r noe eingk in ‘t laand woon. Maria kwaamp uut Bartlehiem en dah was nig bes want ’t was van woar zie noe woon een knap ende troggeloop’m. En ‘n keerl met vleugels op ‘e rogge had heur een zet eleen mooi tuk had deur te zeng dat-e een engel was en dat Maria uutverkoorn waar. En noe dach Maria dat zie deur ’n eiligen geest in verwachting was raakt. Ach, Maria was niet al te nozel* en Jozef ok nie, want hi’j gleum’t krek zo. Den ‘engel’ had teeng hum ‘ezegd dat hi’j niet hoem te vreez’n. Joa, zeg dat mar’s teeng ‘n timmerman… Den dut nig aans as frees’n!*

Diejen keerl had ezegd dat sie d’ Eiland op de weerld zoll’n zett’n, d’n Veløsser en zie muss’n um Jezus nuum. Ach, al die jongluu heett’n doar Jezus, dus iene meer of minder deud d’r ok nig toe. Mar de zeune van God, gottegot, doar waar’n ze toch wah raar van in ’n kop!

Mar good, zie moss’n dus neug vöt, mar Maria had mie doar ’ne dikk’n buuk, den kon zelf gien sandale meer an de vuute krieng. Dus Josef op zuuk noar ’n èzel zodat Maria niet hoem te loop’n. Hi’j had better veur ’n kameel kunn’n zørg’n, dan had zie meer steun an ’n buuk en an de vuute had dan noe. Noe slept’n heur de vuute iedere keer oaver de grond en bolderd’n zie veuroaver as ‘n èzel weer es bokt’n. Zie wødde d’r knap sloerig van en zie begon wat te heu’n en te driem dat zie vot mossen maak’n want dat wichie kon ’n kop onderweg wah ’s naar buut’n stekk’n. Sie vuuln zich ok alsmar sloeriger wørn, kreeg las van de rogge en dah geschud op ‘n èzel hulp ok nig met.

Gelokkig zaang zie in de verte Bartlehiem ling en Jozef gaf ’n èzel nog een extra zet teeng de konte dat-e de kop an ’n stien stoot’n. En ie wit wah wat d’r dan gebeurt …
’s Oams waarn zie d’r eindeluk. Wat ’n onmeunige reize en wat ’n gedoe veur’n volkstelling. Dat had ok wah aans ekund, met postdoem of stembroos of zowat. Maar ja, den keizer, den lag ait dwars. ’t Mus ait muuluk gaon en mangs was da wah te begriep’n, mar de meeste tied dach ’t volk dat den keizer iets te geern een olle klaore lussen.

Nou, zie waarn d’r. Mar doarnoa heur ie nooit meer wat oaver die telling terogge, dus wat dat noe veur zin had? En hoevulle luu woond’n d’r en forensd’n d’r ok wat of trøkken d’r een zet van ‘n steun? Ik kan ‘t naans vin’n. Ikke zelf denke dat ’n smoes was om diej’n Josef en Maria veur gek te zett’n. Den engel woar zie helemoale vol van waarn (van Maria ko’j da ok letterlijk wah zeng) had ezeg da da wichie in Bartlehiem geboorn zol wørn. Nou, da had-e wah good!

Maria reup ach en wee en had ok wee’n maar ja, ziet moar ‘s ’n hotel te krieng in ’t hoogseizoen as oe ’t vruchtwater al in de sandaal’n steet. Noe had diej’n engel ‘ezeg dat ‘t wicht in ’n stal geboorn zol wørn maar dat geleum die twee kuukns nie. Wah denk’n da’j van de lucht in gezeengde umstandigheed’n raakt maar nig geleum da’j da mut bezuurn in ’n fosse stro … Zo geet dat met diej’n reizend’n Tukkers.

‘t Vehaal geet nog wah ‘n zet vedân, doarumme kump de rest nieje wekke!

Articles

Gordelrozen, misophonia en andere ziekelijkheden

In Fotografie,Persoonlijks,Qualen,Woordspelingen on 20 januari 2011 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , ,

Nog altijd zijn er aandoeningen die niet goed verklaard kunnen worden. Waardoor krijgt iemand fibromyalgie of ME? Wat is de relatie tussen deze beide ziektes? Waarom is er geen afdoende behandeling tegen ‘restless legs’? Wat veroorzaakt al deze aandoeningen? Men noemt het geen ziektes; deze aandoeningen worden niet algemeen geaccepteerd en worden vaak als ‘tussen de oren’ gelabeld.

Dat is anders bij gordelroos, die voortkomt uit een ordinaire waterpokkeninfectie in de jeugd. Dit Varicella zoster-virus nestelt zich in zenuwcellen en manifesteert zich bij verminderde weerstand opeens als Herpes zoster. Kennelijk muteert dit virus als het als gordelroos uitbreekt. Vreemd genoeg bloeien de rozen alleen aan de linkerkant van lijf of gezicht. Een aantal jaren geleden werd ook ik verrast met een boeket gordelrozen in het bovenste quadrant van mijn gezicht (dus wéér tussen de oren ;)). Ik kreeg niet veel rozen, maar dat maakte voor de pijn niets uit: die was zwaarder dan de geur van een complete rozentuin. Eén blaasje zat aan de binnenkant van mijn ooglid en gaf een stekeltje door naar mijn oog. De rozen zijn allang verdord, maar af en toe prikt er toch nog een doorntje. Ik was nog geen 50 en dat is relatief jong voor deze ziekte, die meestal na je 60e uitbreekt.

Een vrijwel onbekende aandoening is misofonie of misophonia 4S. Het is een specifiek fenomeen: je kunt eet- en mondgeluiden (vooral van dierbaren) niet verdragen. Sterker: je wordt bevangen door stapelgekte en ongekende razernij en het doet pijn in je oren. In mijn geval is het linkeroor pijnlijker dan het rechter, misschien door de rozenaanval of door een beschadigde wangzenuw (ooit bij een ongeluk opgelopen). Ik weet het niet, maar ik hoop er wel achter te komen. Volgende week heb ik een intakegesprek in het AMC ter voorbereiding voor de eerste trial- & errorgroep, waarin we leren ermee om te gaan, maar waarin ook feedback van ons wordt verwacht om tot een zo goed mogelijk behandelingsresultaat te komen.

Ik heb al misofonie vanaf mijn kindertijd: als mijn moeder op haar nagels beet tijdens de zondagse leesmiddag werd ik stapelgek van dat geluid. Om mijn moeder te overstemmen ben ik toen van ellende zelf ook gaan nagelbijten. De aandoening, die gek genoeg niet in, maar tussen de oren zit, kan sterk invaliderend werken, schreef een arts me nadat ik hem had ‘gevonden’ op het NVVS-forum. Anderhalf jaar geleden zag ik in het ziekenhuis toevallig een flyer voor mensen die overgevoelig zijn voor geluid (hyperacusis) en pas een half jaar later belde ik het nummer dat op de flyer stond. Ik werd vreemd genoeg verbonden met de Doventelefoon … Men verwees mij naar de website, waarop een link naar het Tinnitus- en Hyperacusisforum stond. Eenmaal lezend op het forum, stuitte ik op misofonie/misophonia/4S, een ‘subkwaal’ van hyperacusis. Als je misofonie hebt, ben je specifiek overgevoelig voor eet- of mondgeluiden en word je daar ontremd woedend over.


Er ging een wereld voor me open! Ik had er nooit over gepraat, maar ik heb in de loop van mijn leven zo ontzettend veel ruzies gehad over dat rare fenomeen, want als ikzelf een appel eet, stoort mij dat niet, maar o wee als mijn partner een appel at! Dan kon ik me hooguit twee knakkende happen met gekauw beheersen om daarna als een boze bom te ontploffen. Het ergste was dat ik ook geen eetgeluiden van mijn kinderen kon verdragen, dus als ze chips kregen, namen ze angstig en doodvoorzichtig hapjes van een chipje. Mama werd zó boos; ze krompen door mijn blik al in elkaar … Ik heb daarover zo ontzettend veel en zo lang schuldgevoelens gehad – ik schaamde me verschrikkelijk voor mijn uitbarstingen. Soms vluchtte ik naar het toilet opdat zij normaal van hun chips konden genieten of hun zoute stokjes met muizenhapjes konden opknabbelen. Dat was in mijn nabijheid onmogelijk: ik werd razend en tierde op die twee kleine jongetjes waardoor er weinig plezier meer overbleef, voor de kinderen noch voor mijzelf.

Al die jaren ben ik me daar met name van opzichte van hen ontzettend schuldig om blijven voelen. Nu kwam er opeens erkenning! Mensen die het niet hebben, kunnen niet begrijpen wat er met je gebeurt als je man een handjevol pinda’s neemt, die in zijn hand schudt (aaarrggghhh) en ze daarna tandenrakend naar binnen werpt!!! Er gaan afgrijselijke sensaties door je heen, zoals dat ook gebeurt met het krassen van een krijtje op een ouderwets schoolbord of het schrapen van een vork langs de tanden.
En nu krijg ik de kans om mee te werken aan bekendheid; men weet nog veel te weinig van deze invaliderende aandoening en via de trial- & errorgroep hoopt men van en aan ons te leren hoe je daar beter mee om kunt gaan!

Er is nog altijd veel verborgen en onbegrepen leed bij mensen die met een niet-reguliere aandoening leven. Alleen de gordelrozen zijn geaccepteerd, en tinnitus – het constant horen van een fluit- of pieptoon. Maar ook voor dit laatste zijn alleen maar alternatieve behandelingen voorhanden. Ik hoop van ganser harte dat ook voor mensen met fibromyalgie, ME en andere ‘onbegrepen’ aandoeningen de redding nabij is. Mijn misofonische eenzaamheid is voorbij en dat gun ik iedereen die kampt met een soortgelijke situatie!

De kaart van de boom met oor is ontworpen door Milton Glaser en als ansichtkaart of poster verkrijgbaar bij http://www.artunlimited.com.
Het Tinnitus- en Hyperacusisforum vindt u op http://www.nvvs.nl/forum/algemeen/ Voor vragen over en/of behandeling van tinnitus of hyperacusis: http://www.tinnitusadvies.nl van dr. Olav Wagenaar.

Articles

De beest

In Dichtwerk,Fotografie,Natuur,Taal,Woordspelingen on 31 december 2010 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , ,

OUD …

Beest, ik heb je gisteren weer eens uitgehangen,
je lag al veel te lang verscholen in de kast.
De laatste tijd heb ik toch weer het verlangen
om te ervaren of je nog altijd bij me past

Bedaardheid hield jou zo vaak opgesloten
soms ook met hartzeer of met zielenpijn.
vaak riep je zacht, maar onverdroten:
“kom, hang mij uit, voed mij met wijn -

of bier, dat is mij eigenlijk om het even
zolang ‘t maar vloeibaar vrolijk is
je hebt ‘t me al zo lang niet meer gegeven;
ik smacht van heimwee en van groot gemis!”

Natuurlijk gaf ik jou wel goed te eten.
Dat is te zien: mijn kleren zitten strak
je hebt voor kapitalen opgevreten
ik pas nu echt niet meer in ‘t mantelpak

Maar ach, dat pak, dat paste toch al niet bij mij
geef mij maar vrijheid, vrolijkheid en lach
en af en toe maak jij me weer heel blij
als ik je even flink uithangen mag

Dus laat ik jou weer delen in mijn leven
jij hebt nu weer je eigen lekk’re plek
die overigens wel wat kleiner is gebleven –
ik maak het toch niet meer zò vreselijk te gek

Nee, beest, jij bent niet de befaamde kater:
jij zorgt voor mij, zorgt dat ik weer echt leef!
Blijf bij me, altijd, zodat – ook later -
ik met jou samen veel plezier beleef.

Ook jij bent inmiddels al wat ouder
wat minder pit, wat meer bezadigd
Toch, ondanks onze zere schouder
zijn wij voorlopig niet verzadigd!

Wat waren we op dreef he, samen!
De grappen vlogen door mijn geest
succesvol, zal ‘t publiek beamen
Lief beest, het was weer echt ons feest

Mijn feestbeest, blijf mij vaak verleiden
zodat ik sprankel, dans en flirt
Blijf mij met nog meer pret verblijden
dat houdt ons samen goedgehumeurd

We gaan nu slapen, beest, want toch wat ouder
moeten we beter letten op de energie
Ook heb ik nog een zere rug en schouder
van waar jij zat vannacht, rond kwart voor drie …

Geschreven op 25-7-2005, kleine aanpassingen eind december 2010.
Voor het bekijken van een vergroting van de foto’s, klik op de fotoblokjes bovenaan de pagina. U komt dan op mijn Flickr-fotopagina’s.

Articles

Kerst-stalling

In Persoonlijks,Sprookjes & fabels,Taal,Vertelsels,Woordspelingen on 25 december 2010 door Marjolein Stam getagged: , , , , , ,

Dit jaar sla ik Kerst over. Het papieren Peruaanse stalletje blijft in de doos, net als het voltallige engelenkoor en de Erzgebirger Sängerknaben. Zelfs de dieren die zich her en der in huis bevinden, worden niet (uit)gestald, ondanks mijn overtuiging dat zij in de Kerstnacht kunnen praten. Toen mijn kinderen klein waren, zegde ik steevast toe hen de volgende dag in te lichten over de gevoerde individuele en groepsgesprekken. Daarbij doelde ik niet op toen al aanwezige creatief gemaakte beestjes, maar over de levende have die ons huis bevolkte. We hadden een scala aan huisdieren, waardoor ik menig conversatie heb moeten verzinnen. Maar voor mij en mijn kinderen was het een essentieel onderdeel van ons Kerstfeest.

Ik hoop dat de traditionele Zweedse gedachte een dierbare herinnering voor hen is, al moest ik soms namens konijn Bonnie Pluis of goudvis Trix meedelen dat de aandacht wat eenzijdig was geweest.
Het lastigst waren de vragen over zieke of gestorven dieren: “Kunnen die ook nog praten, mama?”
Tja, wat zeg je als de cavia door het gewicht van één van de kinderen platgedrukt het onderspit moest delven, of eendje Wammes, die na een veelbelovende start op een eenzame middag dood in zijn zwembadje dobberde … Verdronken – een eend nota bene!
Nog altijd hoop ik dat ik toen de juiste troostwoorden heb gevonden waarmee zij de herbeleefde verliezen konden accepteren: de dode dieren waren in een speciale hemelzaal, de afdeling waar alle nog ongeboren mensjes op het eierrekje zaten, samen met het kindje Jezus vóór zijn jaarlijkse geboorte.

Het optuigen van de kerstboom gaf standaardproblemen: mijn neurotische perfectionisme belette de kinderen her en der een bal op te hangen – mijn boom moest ultiem versierd zijn. Dat resulteerde in het compromis van twee bomen: eentje in de hal waar de kinderen zich op mochten uitleven, en een grotere in de woonkamer, waar met name de poezen zich regelmatig in uitleefden. Ik tuigde op, de katjes tuigden af; ik wist altijd weer na die ene nacht waarin zij konden praten, te laat waarover ik hen stevig had willen onderhouden … Keer op keer hing ik ballen terug, totdat overal naalden en gesneuvelde ballensplinters lagen en ik naar het nieuwe jaar verlangde. Op 1 of 2 januari moest de boom weg; ik was hem spuugzat na alle op- en afgetuig. De opruimdatum was afhankelijk van wanneer de kinderen thuis waren: naast de jaarlijkse Tweede Kerstdag vierden zij Oud & Nieuw om het jaar bij hun vader.

Ze zijn allang volwassen, mijn jongens, maar op Tweede Kerstdag eten zij nog altijd bij hun vader. De Eerste Kerstdag bij mij is verloren gegaan nadat de oudste zelf een gezin kreeg en de jongste als verkoper de drukste weken van het jaar achter zich had. Logisch, maar soms voelt het wel ‘alleen’, zeker nu mijn X-mas toch nog meer als ex-mess voelt (hoewel ik mijn Indonesische logee eigenlijk meer mis dan de vluchtende eilandgast). Vorig jaar waren wij tijdens de feestdagen in Zeeland en zouden kort daarna naar Egypte gaan, dus was er geen reden tot kerstversiering. Toch miste ik het toen – in tegenstelling tot nu, nu ik alleen thuis ben en alle tijd heb gehad om het huis in Kerstsfeer te brengen. Maar mijn hulp, die me altijd helpt met de versieringen, heeft vakantie, waardoor er ook geen gelegenheid was om dingen op hoogte op te hangen. Mijn zere arm belet me om dat zelf te doen. En ach, de katten vinden een boom vermoedelijk nog altijd de leukste klim- en krabpaal ooit …

Os en ezel – hier giraffe en olifant – blijven ditmaal van stal en de zwarte schapen blijven waar zij altijd staan: in hun hoekje. De zelfgebakken Bere Jezus, die in zijn smoking alle Kerstvreugde overziet, is na een vorig kattenfestijn onthoofd en onthand aangetroffen. Nu is dat gezien het verloop van Jezus’ leven wellicht toepasselijk, maar het staat zo kaaltjes in het kribje … De secondelijm zal hem eerst weer een hoofd moeten bieden voordat hij op stal gehaald kan worden. De vele engelen uit alle landen protesteren tevergeefs vanuit diverse dozen; ze willen hoog opgehangen worden en dat gaat niet. Ook weet ik dat enkele lampensnoeren het telkens geniepig begaven, waardoor de schittering aan de diverse taferelen op cruciale momenten ontbreekt.

NS en weder dienende, bezoek ik wellicht mijn ouders en verder zal ik veel opgenomen afleveringen van Silent Witness kijken – een goed alternatief voor Silent Night. Mijn koelkast en fruitschaal bieden voldoende gezond, normaal eten. Ik moet alleen nog sigaretten halen voor deze laatste rookweek – het is de afbouwfase voor een rookloos 2011.

Ja, het wordt een vredige kerst, eentje zoals ik die iedereen toewens.

(Voor een grotere versie van de foto’s, zie mijn Flickr-account bovenaan de pagina)

Articles

On-zin

In Natuur,Persoonlijks,Taal,Woordspelingen on 15 december 2010 door Marjolein Stam getagged: , , , , , ,

Spelen met woorden blijft leuk. Als ik even geen passend woord weet, verzin ik er ter plekke eentje.
Niet iedereen begrijpt dat, evenmin als mijn gedachtegangen.
In het weekend kreeg ik een mail waarin stond: “geen haar op mijn hoofd die er aan denkt …”. Buiten de taalfout er aan dacht ik aan de vele, vele haren die daar altijd op de grond lagen.
Ikzelf zou daarom geschreven hebben: “Geen haar op de vloer die eraan denkt …”
Aangezien de mail niet erg vriendelijk was, was dat laatste niet mogelijk, maar ik had zo’n on-zin ernstig kunnen waarderen!

Onzindialogen vind ik helemaal geweldig. Zo had ik eens een conversatie met iemand – in gemengd Sallands/Twents – over het eten van lam. Lam smaakt heerlijk als het vers en goed bereid is. Mijn gesprekspartner wilde lam voor me bereiden en nadat we eerst over de bereidheid van het bereiden van een zich lam geschrokken lam hadden gefilosofeerd, kwam het geldgebrek ter sprake. Ik zou met de trein komen, dus ik opperde dat we wel een lam door de machinist zouden kunnen laten doodrijden. Maar ja, hoe kwamen we dan aan dat lam? Tja, dan moeten we dat gappen. Nee, dat moeten we jatten, dat klinkt net iets beter. Zo ontstond er een nieuw werkwoord. “Wâh gaot jullie doôn?” “O, niks bezunders, wie gaot te lammerjatt’n” … Het is er overigens nooit van gekomen; we verloren elkaar uit de webcam.

Geitende Schapen:
Een ram en een lam
en ook nog een ooi,
De ram is lam,
de ooi erg mooi,
het lam handtam.
‘t Hek van de dam:
de boer ‘n oorlam.
Schaap over dam,
lam en ook ooi,
tellen die zooi!
Schaap achter schaap
val ik in slaap.

Gewoon wat geblaat
wat nergens op slaat.

Normaliter ben ik niet zo’n webcamfan – voor je het weet, beginnen mannen dubbelzinnige opmerkingen te maken en daar heb ik geen zin in. Met mijn oude webcam, die een groenig, enigszins wazig beeld gaf, vond ik dat minder erg: als een man vroeg “of die cam niet wat lager kon”, zette ik hem doodeenvoudig op de grond. Het groenige beeld werd dan zwart en de man werd groen van nijd. Ik vond dat trucje, de ‘camzwaai’, erg grappig en ik moet toegeven dat ik een potentieel slachtoffer ook wel eens wat uitdaagde opdat de vraag – met mijn onvermijdelijke reactie – gesteld zou worden.
Tegenwoordig ga ik zulke gesprekken niet meer aan; ik hoef niet meer zo nodig met dat type mannen te praten en bovendien levert camzwaaien met de moderne webcam vermoedelijk veel minder leuke resultaten op.

Naast mijn eerdergenoemde grote liefde voor de woordspelingen in monologen van Herman Finkers, kan ik ook erg genieten van Bert Visscher. Ondanks zijn drukte, zijn de stukjes goed te volgen en zitten ze fantastisch in elkaar. De show “Jammer” ken ik zo’n beetje uit mijn hoofd – daarin zitten zoveel geweldige sketches! Eén van mijn favorieten is het stuk over de Alwaysreclame waarin gezegd wordt dat Always zo goed absorbeert en zelfs een tweede laag heeft. Sinds ik dat stuk gezien heb, kan ik niet meer gewoon langs een vijver lopen; ik moet altijd een slurpgeluid maken en zeggen: “Met reiger en al!” Mensen die me kennen hebben wel een idee waar ik op doel, anderen kijken me bevreemd aan en vragen waar dat nu weer op slaat. Dat is leuk, dan kan ik uitweiden over de fabeltastische opmerkingen die Visscher maakt.

Onzinhumor, je houdt ervan of juist niet. Het zit in je bloed, je wordt er mee geboren. Het heeft te maken met taligheid, met gevoel voor humor en met wat je van huis uit meegekregen hebt. Mijn vader heeft A.L.S., een dodelijke spierziekte. Zelf noemt hij het een vervelende kwaal, geen ziekte. Zijn motto is: “we sukkelen door, maar we houden de humor staande”. Ik zou het willen omdraaien: de humor houdt ons staande. Toen hij net hoorde wat deze ziekte allemaal inhoudt, dat er een moment komt dat er een sonde direct naar de maag gaat, zei hij: “Dat moet dan wel een grote sonde zijn, want mijn wekelijkse speklap wil ik niet missen!” Met zo’n opmerking toont hij zijn kracht, net als met de opmerking over schoenen die zo lekker lopen, alleen gaat het lopen niet meer zo lekker. Waarop wij dan kunnen zeggen: “je kunt altijd nog zeggen dat ze lekker zitten!” Waarna we met een grote grijns verdergaan tot de orde van de dag en nog een aantal zinnige en on-zinnige zaken de revue laten passeren en met de hond een rondje langs de vijver gaan – as always met reiger en al. “Slurp!”

Articles

Snalal

In Fotografie,Politiek,Taal,Woordspelingen on 4 december 2010 door Marjolein Stam getagged: , , , , , , , , , ,

Ze is spontaan, vrolijk, lief en vooral slim. Ze is prachtig slank en haar natuurlijke elegantie met gracieuze bewegingen zijn kenmerkend voor haar ras. Ze studeert hier, ze rondt de voorbereidingen voor haar thesis af. Ruim twee maanden logeert ze nu bij me, deze intelligente jonge vrouw uit Djakarta. We hebben veel plezier samen, maar we hebben ook serieuze gesprekken. Het uitwisselen van culturele verschillen tussen beider landen en het praten over godsdienst en geloof maakt onze gesprekken des te interessanter.
We spreken Engels maar af en toe begin ik hier en daar een woord in Bahasa Indonesia op te vangen als ze ratelend aan de telefoon in haar landstaal met haar verloofde of met vrienden praat. Het gaat ongelooflijk snel, dit praten – zo’n taal leer je niet zomaar …

Ik ben overal welkom, word bij al haar vrienden hartelijk ontvangen. Zij vormen een sterk netwerk – dat moet wel als je zo ver van huis bent. Je bent op elkaar aangewezen als je heimwee hebt of ziek bent. Je weet zoveel niet, en niet iedereen verstaat hun Indo-Engelse tongval, hoewel ze het Engels perfect beheersen.
Ze zorgen voor elkaar, koken en eten samen en zijn vooral ‘vrienden’ zonder aanziens des persoons. Arm en rijk, christen en moslim, Chinees en Javaans, het gaat allemaal prima samen – er is niet de strijd die Nederland in zijn ijzeren greep heeft. De angst beheerst hen niet, er wordt niet hatelijk op hen ingepraat zoals dat hier tegenwoordig normaal is als je over mensen met een andere huidskleur en vooral over moslims praat.

Samen met haar vrienden ging ze naar de intocht van Sinterklaas. Ze genoten als kinderen van het spektakel en lieten zich door mij, de Nonna Belanda, met plezier de geschiedenis achter het hele feest uitleggen. Wat? Een paard dat over daken loopt, met een eeuwenoude bisschop op zijn rug? Haha, geweldig! En al die opgewonden kinderen, dat is toch fantastisch? Ja, maar de ouders hebben het de komende tijd erg zwaar – ze moeten zo ontzettend vaak liegen over ‘hulpsinterklazen’ en ze dreigen als het gedoe hen teveel wordt … Ooooh is that all in the game? Yep, it is. Kinderlevens worden in deze tijd gevuld met leugentjes.
Ze vinden het allemaal interessant en eigenlijk ook erg lief: very cute!

Haar moeder heeft zich zo’n twee weken geleden bij haar gevoegd, na eindeloos wachten op een visum vanwege een fout van de IND. Haar studentenvisum was verlopen en de nieuwe kaart, die in juni al opgestuurd had moeten worden, was binnen de IND zoekgeraakt. Ik heb twee lange telefoongesprekken moeten voeren voordat ze een uitdraai van het bewijs van haar geldige visum kon komen halen, zodat ze dat bewijs naar haar ouders kon sturen – die het op hun beurt bij de aanvraag voor een visum bij de ambassade in Djakarta konden indienen. Daarna duurde het nog 10 dagen voordat moeder daadwerkelijk een ticket had en hier arriveerde … Karma – maybe next week. Het leven verglijdt traag in dat hete land, dus maak je niet druk. Santai – relax.

Toen moeder arriveerde, kreeg ik twee complete traditionele outfits: een kanten kebayah met zijden korset eronder, en een witte katoenen kebayah met een bijbehorende gouden speld. Ik kreeg diverse zijden sarungs en sjaals, allemaal handgebatikt en allemaal ronduit prachtig. Wij Belanda’s zouden een voorbeeld kunnen nemen aan de gulheid en gastvrijheid van deze mensen, het plezier waarmee ze geschenken geven en waarmee ik als Nonna Belanda in traditioneel Javaanse kleding werd gehuld. Mijn haar werd op de traditionele manier gekapt, waarna ik liefdevol aan- en omgekleed werd voor een fotosessie. Ik voelde me op slag elegant toen ik dit alles droeg, een ander mens.
Maar ook de vele massages die ik krijg (en die vaak bepaald niet pijnloos zijn), en bovenal de uitnodiging om als familielid bij het huwelijk van mijn logée aanwezig te zijn, dat alles maakt me stil van dankbaarheid.

Hun terugreis nadert met rasse schreden. Daarom heb ik als afscheidsfeest een Sinterklaasavond georganiseerd, waarbij alle vrienden welkom zijn. Ik kook snert, maar wel halal – door mijn zoon spontaan omgedoopt in ‘snalal’. Iedereen koopt een kleinigheid voor iemand anders en een rijm van minimaal 4 regels (in het Engels) is verplicht. Na de snalal beginnen we met de pakjes en zijn er pepernoten, er is speculaas en warme chocolademelk en ter afsluiting een chocoladefondue. Een multilculturele Sinterklaasavond, waarbij Indonesische, Chinees-Indonesische, Chinese, Egyptische, Duitse en Marokkaanse nationaliteiten vertegenwoordigd zijn, en ik als enige kaaskop – een Belanda. Het wordt beregezellig, dat weet ik nu al; we hebben al zoveel voorpret vanwege de snalal!

Zo zou het moeten zijn in Nederland en overal ter wereld: met respect omgaan met elkaars cultuur, er van lerend en genietend, elkaar volledig in de individuele waarde latend. De vijandige sfeer waar Nederland tegenwoordig om bekendstaat, zou moeten kunnen transformeren naar een cultuur zonder angst, zonder vooroordelen, openlijk sprekend over verschillen en overeenkomsten. De Spaanse goedheiligman met zijn Moorse knechten zijn hier al eeuwen welkom, dus waarom anderen niet? We zijn allemaal mensen en ongeacht ons ras, geloof of afkomst, zou iedereen in Nederland snalal moeten kunnen koken!

Articles

Ontvrienden

In Persoonlijks,Politiek,Taal,Woordspelingen on 15 november 2010 door Marjolein Stam getagged: , , , ,

Hyven is hot. Niet alleen pubers maken gebruik van Hyves, ook volwassen mensen hebben hun eigen Hyves-pagina met daarop allerlei al dan niet voor het publiek zichtbare gegevens. Ik heb dat nooit begrepen, het hele Hyves-concept niet. Ik vind het ongelooflijk kinderlijk: je kunt mensen ‘ontvrienden’ en je kunt iemand ‘respect’ sturen. Dat wordt dan ook om de meest uiteenlopende redenen gedaan.
Respect, was dat vroeger niet iets wat je moest verdienen? Je moest je wel op een bijzondere manier onderscheiden van anderen om gerespecteerd te worden. Dat is nu niet meer het geval; met één muisklik toon je iemand ‘respect’. Met hetzelfde gemak kun je iemand ‘ontvrienden’. Alsof virtuele vrienden, die je nauwelijks kent, de naam ‘vriend’ verdienen …

Nu heb ik zelf ook virtuele vrienden, maar ik weet door frequent e-mailcontact of door hun foto’s wél wat meer van hen dan het in mijn ogen zo oppervlakkige Hyves. Zo heb ik een Flickr-fotovriendin uit Schotland, met wie ik via e-mail veel lief en leed heb gedeeld en die mij eens belde, zodat wij beiden een stem bij onze avatars kenden. Dat is in mijn beleving toch een ander soort vriendschap dan die op Hyves, waar normen en waarden oppervlakkig zijn. Waar gevaar op onverwachte plaatsen loert, waar kinderen een gemakkelijke prooi voor misbruikers zijn. Iedereen kan zich als iemand anders voordoen en het is niet zo moeilijk een jong meisje het hoofd op hol te jagen of een hetze tegen een klasgenoot te voeren.

Naast oppervlakkig vind ik dit ‘sociale’ medium dus ook gevaarlijk. Net zo gevaarlijk als de geblondeerde politicus wiens hersenen door veelvuldig gebruik van waterstofperoxide geïnfiltreerd lijken met enig breinrot – dit gezien zijn hetze tegen de ‘islamisering van ons blanke Nederland’ (en de rest van de wereld).
Dat je haarverf moet fixeren weet vrijwel iedereen, maar dat zijn fixatie zich profileert in haat jegens alles wat naar moslims riekt, lijkt een gevaarlijke bijkomstigheid van veelvuldig gebruik van blonderingscrèmes.
De uitdrukking ‘dom blondje’ komt daardoor in een geheel nieuw daglicht te staan …

Ons land wordt bestuurd door een rariteitenkabinet met als ongekroonde koning de op islamisering gefixeerde marionettenspeler, die te pas en te onpas aan de touwtjes trekt. De oud-premier, die bij zijn kabinetten-kwartet de diepgang van een punaise tentoonspreidde, vierde met zijn ‘vrienden’ zijn verjaardag op Hyves, terwijl het minderheidskabinet zich – met rugdekking van een partij waarin criminaliteit normaal lijkt te worden – installeerde. Ik begrijp inmiddels waarom meneer Blond als eenling zijn partij wil blijven besturen: terwijl zijn volgelingen een brigade oprichten om hondjes te beschermen tegen zinloos geweld, blijken diezelfde volgelingen kampioen te zijn in honds behandelen of ‘zinvol’ geweld. De laatste week vinden vunzige feiten van een in opspraak geraakt Kamerlid hun weg via sociale en alle andere media – wellicht zelfs via Hyves.

Intussen blijkt er een compromis te zijn gevonden: het ontaarde Kamerlid blijft, maar mag geen woordvoerder meer zijn. Een stemloos stemmend Kamerlid? Had meneer Blond zijn ontuchtige apostel ontvriend, dan was er onvoldoende ‘steun’ om de regering (inclusief de hardLeerse minister van Immigratie) te blijven gedogen. Nu hij zijn maat echter niet ontvriendt, wekt hij de indruk met twee maten te meten: bij andere partijen dient men van onbesproken gedrag te zijn – zoals hijzelf (waarbij we voor het gemak de gewraakte rechtszaak tegen hem even vergeten). Een lastig dilemma voor meneer Blond en zijn duitse herder-brigade …

Hoewel men mij niet op Twitter, Facebook of Hyves aantreft, ben ook ik actief op ‘social media’. Op LinkedIn ben ik lid van de groep NEE tegen PVV, waar de acties van meneer Blond scherp in de gaten gehouden worden. Samen met een aantal andere groepen in Nederland proberen we de zich als een virus verspreidende anti-islamstemming tegen te gaan. Hoe groter de groep, hoe meer we kunnen bereiken. Daarom vraag ik alle vrienden die meneer Blond en de zijnen een koud hart toedragen, lid te worden van deze groep, in de hoop een waardig en positief tegenwicht te bieden en wachtend op een politieke kleine blonde dood.

Het wordt hoog tijd dat ik het begrip ‘ontvrienden’ omarm.

Omarm

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 132 andere volgers